Лидерите на НАТО следниот месец пристигнуваат на самитот во Анкара со амбициозен план одбранбените трошоци до 2035 година да достигнат дури 5 отсто од БДП. Сепак, за многу сојузници јазот меѓу ветеното и реалноста е огромен. Како што дознава „Политико“, генералниот секретар Марк Руте ќе им претстави на министрите за одбрана класифицирана проценка за напредокот на секоја членка. Овој извештај носи нов брутален притисок врз земјите кои се далеку од целите на американскиот претседател Доналд Трамп, од чија Бела куќа порачаа: „Претседател Трамп очекува сојузниците да го исполнат ветувањето за пет отсто“. Во продолжение следува преглед на шесте држави кои се најранливи на гневот на Вашингтон пред јулскиот самит во Турција.
Шпанија и Велика Британија: Политички сопки и буџетски дупки
Шпанија е дежурна мета на Трамп откако лани одби да ја потпише целта од 5 отсто, тврдејќи дека и со сегашните 2,1 отсто (34 милијарди евра) може да се одбрани од Русија. Но, тука има трик, Мадрид во воениот буџет вброи милијарди за телекомуникации кои НАТО може да не ги признае, а социјалистичкиот премиер Педро Санчез е еден од најгласните критичари на Трамп. Велика Британија, иако ја прифати целта, во моментов има реално финансирани само 2,6 отсто од БДП. Планот на премиерот Кир Стармер за кратење на буџетската дупка пропадна откако неговиот министер за одбрана Џон Хили поднесе оставка поради недостиг на пари, па Лондон сега трескавично го преправа воениот план пред патувањето во Анкара.
Унгарија и Чешка: Пост-Орбанова криза и автопати како „воена опрема“
Во Унгарија, новата умерено десна влада на Петер Маѓар, по заминувањето на Виктор Орбан, се соочува со тешка финансиска состојба. Поради високите дефицити, унгарскиот одбранбен буџет би можел да падне под 2 отсто, а дополнителен проблем за Маѓар е што Трамп, поради блиските врски со кругот на Орбан, едвај чека причина за политички напад врз новата власт во Будимпешта. Чешка годинава планира да издвои 2,1 отсто од БДП, но сојузниците останаа во шок кога сфатија дека Чесите под воен буџет ја вброиле и обновата на автопатиштата вредна 1,2 милијарди евра. Популистичкиот премиер Андреј Бабиш признава дека следната година трошоците ќе паднат, но негов спас од Трамп може да биде силната поддршка за американско-израелските операции во Иран.
Словенија и Италија: Креативно сметководство и полиција во воен буџет
Словенија се најде под директни критики од самиот врх на НАТО. Марк Руте во писмо до Љубљана предупреди дека прагот од 2 отсто е достигнат исклучиво со вклучување на проекти кои немаат врска со војската, без нив, Словенија е на едвај 1,6 отсто. Новата десна влада на Јанез Јанша сега итно се обидува да го смени курсот на претходникот Роберт Голоб за да добие преодна оцена кај Трамп. Во Италија, премиерката Џорџа Мелони балансира на раб поради изборна година во која воените трошоци се екстремно непопуларни. Таа во Анкара оди со бројка од 2,8 отсто, но во тоа го има вброено и домашниот полициски апарат. Аналитичарите предупредуваат дека нејзиното пријателство со Трамп нема да биде доволно доколку Рим реално не ги зголеми чистите воени капацитети.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
