Смртта на врховниот лидер на Иран, ајатолахот Али Хамнеи, во целен напад извршен од Израел со поддршка на САД длабоко го потресе Кремљ и ја засили долгогодишната параноја на Владимир Путин за сопствената безбедност и опстанокот на режимот, велат аналитичарите.
Помалку од девет месеци откако Путин избегна да одговори на хипотетичко прашање за можната смрт на Хамнеи во нападот, велејќи дека дури и не сака да разговара за тоа, сега беше принуден да дејствува.
Во кратка, но остра изјава од Кремљ, рускиот претседател го осуди убиството како „цинично кршење на сите норми на човечкиот морал и меѓународното право“, посилно отколку што реагираше на апсењето на венецуелскиот претседател Николас Мадуро.
Путин не ги именуваше директно САД или Израел како одговорни.
Во руските политички кругови, смртта на ајатолахот веднаш беше споредена со соборувањето и атентатот на либискиот диктатор Моамер Гадафи во 2011 година. Снимките од линчувањето на Гадафи го оставија Путин „апоплектичен“, како што го опиша рускиот новинар Михаил Зигар.
„Му покажаа на целиот свет како е убиен, покриен со крв. Дали е тоа демократија?“, праша Путин на прес-конференцијата.
Аналитичарите проценуваат дека токму смртта на Гадафи била пресвртницата што ја обликувала политиката на Путин по враќањето на претседателската функција. Поранешниот човек на КГБ ја сметал западната интервенција во Либија како „врв на предавство“ и доказ дека светските лидери можат да бидат елиминирани ако ја изгубат власта.
Со текот на годините, изолацијата на Путин станала поизразена - од пандемиски мерки со растојание од неколку метри до внимателно насочени јавни настапи. Лидерот на опозицијата Алексеј Навални го нарече тоа „дедо во бункерот“, алудирајќи на раскошната палата со подземни тунели длабоки 50 метри, објави Политико во анализа.
Неодамнешните настани, падот на Мадуро, а сега и на Хамнеи, додадоа на таа параноја. Дмитриј Медведев, Владимир Соловов и Александар Дугин отворено ги обвинуваат Трамп и Вашингтон дека „ги елиминираат сојузниците на Русија еден по еден“.
Кремљ ја поттикнува дипломатијата
Сепак, Кремљ одржува дипломатски тон. Портпаролот Дмитриј Песков изрази „длабоко разочарување“ поради неуспешните преговори на САД со Иран, но и „длабока благодарност“ за американските напори за посредување во мирот во Украина.
Експерти како Сем Грин од Кингс колеџот во Лондон истакнуваат дека Путин е прагматичар.
„Неговото најголемо оружје во тој конфликт беше подготвеноста и способноста на администрацијата на Трамп да изврши притисок врз Украинците и Европејците“, рече Грин, додавајќи:
„Затоа нема апсолутно никаква причина да се откаже од тоа оружје. Путин нема да ја ризикува својата лична безбедност, безбедноста на својот режим или својата визија за руската национална безбедност за да им помогне на Иран, Северна Кореја, Кина или на некој друг.“
За Москва, иранската криза има и одредени предности: можен пораст на цените на нафтата, несогласувања меѓу Европа и САД за тоа како да се одговори, како и пренасочување на вниманието на Вашингтон од војната во Украина. Потезите на Трамп дополнително го зајакнуваат наративот на Путин за опасностите од западната хегемонија.
Покрај тоа, Путин има средство за одвраќање што ниту Гадафи ниту Хамнеи го немаа - најголемиот нуклеарен арсенал во светот. Сепак, нуклеарното оружје не обезбедува заштита од внатрешни закани.
„Рускиот претседател добро знае како и секој друг дека диктаторите кои акумулираат толку моќ и остануваат на власт како Путин обично одат по еден од двата правци - или си заминуваат или се отстрануваат“, заклучи Грин.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
