Една година откако Виетнам ги подигна односите со Вашингтон на највисоко дипломатско ниво, еден интерен документ открива дека војската се подготвувала за можна американска „агресивна војна“ и ги сметала САД за „воинствена“ сила, пишува Асошиејтед Прес.
Документот, според извештајот објавен денес, не само што ја разоткрива дволичноста на Ханој во неговиот пристап кон САД, туку и потврдува длабоко вкоренет страв од надворешни сили што би можеле да поттикнат востание против комунистичкото раководство, таканаречена „шарена револуција“.
Поконкретно, таква како Портокаловата револуција во Украина во 2004 година или Жолтата револуција на Филипините во 1986 година. Слични стравувања за американските мотиви во Виетнам се видливи во други интерни документи цитирани во нивната анализа од Проектот 88, организација за човекови права фокусирана на кршењата на човековите права во Виетнам.
„Постои согласност за ова низ целата влада и низ сите оддели“, рече Бен Свантон, еден од лидерите на Проектот 88 и автор на извештајот. „Не станува збор за некој маргинален или параноичен елемент во партијата или владата“.
„Вториот американски план за инвазија“
Оригиналниот виетнамски документ насловен како „Втор американски план за инвазија“ беше завршен од Министерството за одбрана во август 2024 година. Во него се наведува дека во обид да се „зајакне одвраќањето од Кина, САД и нивните сојузници се подготвени да користат неконвенционални форми на војување и воена интервенција, па дури и да извршат големи инвазии против земји и територии што „отстапуваат од нејзината орбита“.
Иако забележуваат дека „моментално постои мал ризик од војна против Виетнам“, виетнамските воени планери пишуваат дека „поради воинствената природа на САД, мора да бидеме внимателни за да ги спречиме САД и нивните сојузници да „создадат изговор“ за да започнат инвазија на нашата земја“.
Воените аналитичари на Виетнам опишуваат во документот како Вашингтон, преку три американски администрации - од Барак Обама, преку првиот мандат на Доналд Трамп, до претседателствувањето на Џо Бајден - сè повеќе се залагал за воени и други односи со азиските земји со цел да „формира фронт против Кина“.
Дипломатска рамнотежа
За време на неговиот мандат, претседателот Бајден потпиша „Сеопфатно стратешко партнерство“ со Виетнам во 2023 година, подигнувајќи ги односите на двете нации на највисоко дипломатско ниво, еднакво на она на Русија и Кина, како „сигурни партнери со пријателство засновано на меѓусебно почитување“.
Сепак, во воен документ од 2024 година, виетнамските планери наведоа дека иако САД го гледаат Виетнам како „партнер и важна врска“, тие исто така сакаат да ги „шират и наметнат своите вредности на слобода, демократија, човекови права, етничка припадност и религија“ за постепено да го променат социјалистичкото владеење на земјата.
Нејасна политика
„„Планот за втора инвазија на Америка“ дава еден од најјасните увиди досега во надворешната политика на Виетнам“, напиша Свантон во својата анализа.
„Тоа покажува дека Ханој, далеку од тоа да ги гледа САД како стратешки партнер, го гледа Вашингтон како егзистенцијална закана и нема намера да се приклучи на неговиот сојуз против Кина“.
Министерството за надворешни работи на Виетнам не одговори на барањата за коментар за извештајот, а американскиот Стејт департмент одби директно да коментира за документот, но го истакна новиот договор за партнерство, велејќи дека тој „промовира просперитет и безбедност за Соединетите Американски Држави и Виетнам“.
„Силен, просперитетен, независен и отпорен Виетнам им користи на обете наши земји и помага да се обезбеди дека Индо-Пацификот останува стабилен, безбеден, слободен и отворен“, соопшти Стејт департментот.
„Шарена револуција“
Додека западните дипломати го сметаат Ханој за најзагрижен за можна кинеска агресија, овој документ, како и другите политички документи, сугерира дека најголемиот страв на раководството е всушност стравот од „шарена револуција“, рече тој.
Довербата меѓу САД и Виетнам е дополнително еродирана од намалувањата на буџетот на администрацијата на претседателот Доналд Трамп во Агенцијата за меѓународен развој (УСАИД), што ги попречи проектите како што се чистење на почвата контаминирана со диоксин од дефолијантот Агент Портокал и отстранување на неексплодирана американска муниција и мини.
„Оваа сеприсутна несигурност поради обоените револуции е многу фрустрирачка бидејќи не гледам зошто Комунистичката партија е толку несигурна“, рече Абуза, автор на минатогодишната книга за виетнамската војска.
„Тие имаат толку многу работи за кои можат да бидат горди, извлекоа многу луѓе од сиромаштија, нивната економија цвета, тие се омилени кај странските инвеститори.“
Односи со Кина
Иако Кина и Виетнам се во конфликт околу територијалните претензии во Јужното Кинеско Море, документите ја прикажуваат Кина повеќе како регионален ривал отколку како закана како САД.
„Кина не претставува егзистенцијална закана за Комунистичката партија на Виетнам“, рече Абуза.
„Всушност, Кинезите знаат дека можат да извршат притисок врз Виетнамците само до одреден степен, бидејќи се плашат дека ако Комунистичката партија не може силно да одговори на Кина, ќе се покаже слаба, што би предизвикало масовен бунт.“
Кина е најголемиот трговски партнер на Виетнам, додека САД се неговиот најголем извозен пазар, што значи дека Ханој мора да балансира помеѓу одржувањето на дипломатските и економските врски, а воедно и обезбедувањето на сопствените интереси.
„Дури и некои од попрогресивните лидери гледаат кон САД и велат:
„Да, тие нè сакаат, соработуваат со нас, засега се добри партнери, но ако им се даде можност, ако имаше обоена револуција, Американците би ја поддржале“, рече Абуза.
Втор мандат на Трамп
Под виетнамскиот лидер То Лам, кој стана генерален секретар на Комунистичката партија околу времето на документот, земјата се стреми кон зајакнување на врските со САД, особено под Трамп, рече Џијанг. Лам беше повторно назначен за генерален секретар минатиот месец и се очекува да ја преземе претседателската функција, што би го направило најмоќната личност во земјата во последните децении.
Со Лам на чело, семејниот бизнис на Трамп започна со изградба на голф-центар и луксузен проект за недвижности вреден 1,5 милијарди долари во покраината Хунг Јен. Виетнамскиот лидер речиси веднаш ја прифати поканата на Трамп да се приклучи на Комитетот за мир, што според Џијанг била невообичаено брза одлука со оглед на тоа што потезите во надворешната политика обично се внимателно проценети поради можна реакција од Пекинг.
Операција во Венецуела
Но, воената операција на Трамп за заробување на поранешниот венецуелски претседател Николас Мадуро им даде на виетнамските конзервативци ново оправдување за нивната непријатност од поблиските врски со Вашингтон.
„Ако нешто се случи во Куба, тоа ќе предизвика возбуда меѓу виетнамските политички елити. Многу од нив имаат многу силни, блиски врски со Куба.“ Генерално, првата година од вториот мандат на Трамп веројатно ги остави Виетнамците задоволни од фокусот на западната хемисфера, но и од прашањата за други настани, рече Абуза.
„Виетнамците ќе бидат збунети од администрацијата на Трамп, која ја намали важноста на човековите права и промоцијата на демократијата, додека во исто време беше подготвена да го наруши суверенитетот на државите и да ги отстрани лидерите што не ги сака“, заклучи тој.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
