Социјалните мрежи создадоа притисок да ги прикажуваме нашите животи во најдобро можно светло. Наместо списанија и реклами – кои со децении наметнуваа идеализирани слики за убавина и успех – сега често гледаме такви прикази од нашите пријатели и врсници, известува Институтот „Чајлд мајнд“ (Child Mind Institute).
Тинејџерите главно ги споделуваат своите најдобри моменти на профилите, изоставајќи ги од сликата напорот, предизвиците и обичните денови. Како резултат на тоа, животите на другите можат да изгледаат многу посовршени отколку што навистина се, а таквите споредби можат да поттикнат несигурност и сомнеж во себе.
Фасада од совршенство што крие длабоки проблеми
За децата кои се борат со анксиозност или депресија, внимателно одбраните објави можат да послужат како параван. Зад оваа фасада на совршенство се кријат сериозни проблеми. Тоа им отежнува на родителите и пријателите да забележат дека на детето му е потребна помош.
„Важно е да се запамети дека самото објавување на уредени фотографии или прикажувањето на животот како малку погламурозен отколку што навистина е, не претставува проблем само по себе“, објаснува клиничкиот психолог д-р Џил Емануеле. „Социјалните мрежи веројатно не се коренот на проблемот, но можат да ја влошат и онака тешката ситуација.“
Тинејџерите кои изградиле идеализирана онлајн личност може да се чувствуваат фрустрирано и обесхрабрено поради јазот помеѓу начинот на кој се претставуваат и она што навистина се.
Кога некој се преправа дека животот му е совршен, лесно може да ги убеди луѓето околу себе дека сè е во ред, иако тоа ретко е вистината. Криењето зад социјалните мрежи им овозможува на луѓето да глумат совршенство, но никој нема беспрекорен живот. Ако некој постојано проектира таква слика, веројатно крие колку навистина му е тешко; веб-страницата „Јуртанго“ (YourTango) наведува 11 работи што често се кријат зад ваквата фасада:
1. Ниска самодоверба
Луѓето со ниска самодоверба понекогаш се обидуваат да ја скријат својата несигурност претставувајќи им на другите речиси совршен живот. Тие не сакаат да откријат дека и тие се соочуваат со проблеми, па затоа внимателно избираат што ќе споделат. Да се биде искрен за сопствените тешкотии би значело да се крене завесата што го крие она што се случува зад сцената.
Новинарката С. Руфус истакнува дека перфекционизмот – како и прекумерната потреба за постигнување успех – може да произлезе од чувството на недоволна вредност; како резултат на тоа, личноста станува опседната со секој мал детаљ во обид да се почувствува прифатено.
2. Потреба за надворешно одобрување
Ниската самодоверба може да биде придружена со силна потреба за одобрување од другите. Ваквите поединци често сакаат да прикажат слика за живот што изгледа подобро отколку што тие навистина се чувствуваат. Комплиментите, пофалбите и позитивните коментари тогаш стануваат клучен извор на потврда за нивната вредност. Проблемот настанува кога самодовербата почнува да зависи од тоа како другите ги доживуваат.
3. Потреба за потврда
Социјалните мрежи нудат лесен начин за добивање потврда од другите. Со објавување внимателно избрани фотографии и моменти, луѓето можат да креираат слика за животот што сакаат другите да го видат. Коментарите и реакциите го засилуваат овој впечаток, дури и ако личноста не сака да признае колку мислењето на другите ѝ е важно.
4. Страв од неуспех
Стравот од неуспех понекогаш се крие зад потребата сè да изгледа совршено. Личноста може да стравува дека не е доволно успешна, способна или интелигентна, па затоа се обидува да прикаже спротивна слика. Ваквиот страв може да влијае и на подготвеноста на личноста да проба нешто ново или да преземе ризик.
5. Емоционална вкочанетост
Некои луѓе ги кријат своите вистински чувства зад сликата за безгрижен живот. Иако внатрешно може да се чувствуваат празно, осамено или емоционално исцрпено, пред другите покажуваат дека сè е во најдобар ред. Таквата фасада може да помогне привремено да се скријат проблемите, но истовремено може да го засили чувството на изолација.
6. Занемарување на сопствените потреби
Совршениот живот на социјалните мрежи не секогаш ја одразува реалноста зад сцената. Некој може да објавува фотографии од дружења, патувања или миленици, додека поради огромен притисок ги занемарува одморот и сопствените потреби. Социјалните мрежи генерално прикажуваат само внимателно одбрани моменти, додека она што се случува надвор од камерата често останува скриено.
7. Проблеми во врската
Некои врски може да изгледаат идеално на социјалните мрежи, дури и ако реалноста зад објавите не е таква. Паровите може често да објавуваат заеднички фотографии и да споделуваат романтични пораки за да ја истакнат својата среќа. Сепак, социјалните мрежи сами по себе не можат да ја откријат вистинската природа на врската кога камерата е исклучена.
8. Желба за внимание
За некои, прикажувањето совршен живот може да биде начин да привлечат внимание. Пофалбите за нивниот изглед, достигнувања, кариера или начин на живот можат да пружат чувство на важност и задоволство. Осаменоста, несигурноста или потребата за поголема поврзаност со другите понекогаш може да се кријат зад таквото однесување.
9. Предизвици поврзани со менталното здравје
Луѓето кои се соочуваат со емоционални тешкотии не секогаш сакаат другите да забележат низ што минуваат. Наместо да ја покажат својата ранливост, тие можеби се обидуваат да остават впечаток дека сè е во ред. Сепак, криењето на проблемите и избегнувањето на барање помош можат дополнително да го отежнат справувањето со она што ги мачи.
10. Синдром на измамник (Imposter syndrome)
Дури и успешните луѓе понекогаш чувствуваат дека не го заслужуваат она што го постигнале, или дека другите ќе откријат оти всушност не се толку способни колку што мислат. Ова чувство се поврзува со „синдромот на измамник“. На социјалните мрежи, поединецот може претерано да ги истакнува своите успеси за да ја прикрие сопствената несигурност.
11. Прегорување (Burnout)
За надворешниот свет, некои луѓе изгледаат како без напор да ги усогласуваат работата, семејството, хобијата и општествениот живот. Сепак, одржувањето на таква слика може да бара огромен напор. Постојаната потреба да се прикаже слика на совршенство може да придонесе за стрес, исцрпеност и, на крајот, за прегорување.
Споредување со „совршенството“ на другите
Д-р Емануеле укажува на уште еден чест проблем: за тинејџерите, социјалните мрежи можат да поттикнат негативни чувства кон самите себе. Децата кои се сомневаат во сопствената вредност, во објавите на другите ги гледаат токму оние работи за кои чувствуваат дека им недостасуваат. Ако веќе се борат со недостаток на самодоверба, сликите од врсници кои се забавуваат ќе ги доживеат како потврда за сопствениот неуспех.
„Знаеш дека тоа не те прави среќен, но сепак гледаш“
Саша и нејзиниот пријател Џејкоб (15) се согласуваат дека постојаната изложеност на социјалните мрежи влијае врз тоа како тие гледаат на себе и на другите. „Знаеш дека тоа не те прави среќен, но сепак гледаш“, вели Џејкоб. Дури и сознанието дека зад тие внимателно одбрани фотографии се кријат проблеми од реалниот живот, не го намалува притисокот што го чувствуваат.
Саша се сеќава на една девојка која имала нарушување во исхраната. „Сите знаевме за тоа. Состојбата беше толку сериозна што таа заврши во болница, но секогаш кога ќе објавеше фотографија од плажа на која изгледаше опасно слаба, сите ѝ ставаа ’лајк‘.“ Иако знаела дека девојката е болна, Саша признава дека почувствувала трошка љубомора и посакала да изгледа така – а потоа се згрозила од сопствената помисла.
„Со ставањето ’лајк‘ на објавите, ние всушност ѝ порачувавме: ’Браво, само така продолжи‘ – што беше опасно.“
Зошто социјалните мрежи можат да ѝ наштетат на самодовербата?
Затоа што создаваат илузија дека животите на другите луѓе се совршени. За разлика од случаите со славните личности, овде нереалните стандарди ги поставуваат пријателите и врсниците, чии животи претставени низ филтри поттикнуваат споредување и ја нарушуваат сликата што ја имаме за самите себе.
Како социјалните мрежи влијаат врз менталното здравје на тинејџерите? Можат да имаат негативно влијание. Постојаното споредување со другите може да ја намали самодовербата. Понатаму, нечиј сопствен „совршен“ профил може да послужи како маска за вистински проблеми, како што се анксиозноста или депресијата, што го отежнува барањето и добивањето помош.
Како можат родителите да помогнат?
Клучно е да не се потценува важноста што онлајн светот ја има за тинејџерите. Разговарајте отворено со вашето дете за тоа како се чувствува додека ги користи социјалните мрежи и охрабрете го да престане да следи профили поради кои се чувствува лошо. Пред сè, понудете поддршка и разбирање.
Разговарајте со вашите деца за социјалните мрежи, поттикнувајте критичко размислување и потсетувајте ги дека она што го гледаат онлајн не секогаш е верен одраз на реалниот живот. Научете ги дека правењето грешки е нормално, поттикнувајте рамнотежа помеѓу времето поминато пред екранот и активностите во реалниот живот и обрнувајте внимание на промените во нивното расположение.
Најважно од сè, тие треба да знаат дека се прифатени и ценети, без оглед на тоа како изгледаат или што објавуваат онлајн.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
