Кога го мериме пулсот и гледаме дека срцето чука 55, 50 или дури и помалку од 50 пати во минута, првата мисла често ни е дека нешто не е во ред. Сепак, бавниот пулс не мора да значи болест. Кај физички активните луѓе тоа може да биде знак за добра кондиција, додека кај други може да укажува на нарушување на срцевиот ритам или некоја друга здравствена состојба. Како да ја препознаете разликата и кога е потребно да се консултирате со кардиолог?
Срцето на возрасен човек во мирување обично чука помеѓу 60 и 100 пати во минута. Кога срцевиот ритам е помал од 60 отчукувања, зборуваме за брадикардија, односно бавен срцев ритам.
Сепак, само бројката на апаратот за мерење не кажува доволно за здравјето на срцето. Многу е поважно дали лицето има симптоми, колку е физички активно, какви лекови зема и дали бавниот пулс е присутен со години или се појавил ненадејно.
Зошто некои луѓе имаат пулс под 60, но целосно здраво срце?
Кај луѓето кои редовно тренираат, особено оние кои се занимаваат со спортови за издржливост, срцевиот ритам во мирување е често помал од нормалниот.
Причината е адаптацијата на срцето на физичкиот напор. Срцевиот мускул станува поефикасен со текот на времето, па може да испумпа повеќе крв со секое отчукување. Во исто време, настануваат промени во регулирањето на срцевиот ритам преку автономниот нервен систем. Поради ова, срцето не мора да чука толку често за телото да ја добие потребната количина крв и кислород.
Срцевиот ритам од 50 до 60 отчукувања во минута може да биде сосема нормален кај здрава, физички активна личност, особено ако нема вртоглавица, слабост, несвестица или други поплаки.
Кај добро тренирани спортисти, пулсот во мирување може да биде помеѓу 40 и 50 отчукувања во минута, понекогаш дури и помал. За време на спиењето, срцевиот ритам природно се намалува, па дури и луѓето кои не се займаваат со спорт повремено можат да имаат пулс под 60.
Сепак, нискиот срцев ритам сам по себе не е доказ дека срцето е здраво. Дури и лице кое никогаш не тренирало може да има брадикардија без никакви проблеми, но важно е да се утврди нејзината причина.
Кога бавниот срцев ритам може да укажува на проблем со срцето?
Срцевиот ритам го контролира природниот пејсмејкер на срцето – синусниот јазол, кој ги создава електричните импулси одговорни за срцевата работа. Ако синусниот јазол не генерира импулси доволно често или има нарушување во нивното спроведување низ срцето, може да се појави брадикардија.
Меѓу можните причини се дисфункција на синусниот јазол, атриовентрикуларни блокови, одредени срцеви заболувања, намалена функција на тироидната жлезда и нарушувања на електролитите во крвта.
Бавниот срцев ритам може да биде предизвикан и од одредени лекови, особено бета-блокатори, блокатори на калциумовите канали, дигоксин и некои антиаритмици. Затоа е важно да се провери дали понискиот срцев ритам е очекуван ефект од лекот или бара прилагодување на терапијата кај лица кои земаат терапија за срце или висок крвен притисок.
Кои симптоми укажуваат дека бавниот пулс не е безопасен?
Кога срцето чука премногу бавно и не успева да обезбеди доволно количество крв за потребите на телото, може да се појават симптоми кои не треба да се игнорираат:
- Вртоглавица и чувство на нестабилност;
- Изразен замор и необјаснива слабост;
- Чувство дека ќе ја изгубите свеста или ќе се онесвестите;
- Отежнато дишење, особено за време на физички напор;
- Намалена толеранција на физичка активност;
- Болка или непријатност во градите.
Посебно внимание е потребно кога лице кое претходно имало пулс од 70 или 80 отчукувања во минута почнува да бележи значително пониски вредности, особено ако истовремено се појават и горенаведените симптоми.
Онесвестувањето, силната болка во градите, силното отежнато дишење или изразената слабост проследена со бавен пулс бараат итна медицинска проценка.
Важно е да се знае дека не постои една универзална вредност на срцевиот ритам што е опасна за сите луѓе. Срцев ритам од 45 отчукувања кај трениран спортист без симптоми не ја носи истата тежина како кај постаро лице кое чувствува вртоглавица и губи свест.
Како да проверите дали пулсот под 60 е нормален?
Првиот чекор е електрокардиограм (ЕКГ), кој ја евидентира електричната активност на срцето и утврдува дали постои синусна брадикардија или какво било друго нарушување на импулсната спроводливост.
Доколку бавниот пулс се јавува повремено, лекарот може да препорача Холтер ЕКГ – континуирано следење на срцевиот ритам 24 или 48 часа (а по потреба и подолго). Во зависност од симптомите, може да бидат потребни и лабораториски анализи (испитување на тироидната жлезда и електролитите), ултразвук на срцето или стрес-тест.
Особено е важно да се процени дали пулсот соодветно се забрзува за време на физичка активност. Кај здрави луѓе, срцевиот ритам се зголемува кога на телото му е потребно повеќе кислород. Ако срцето не може доволно да се забрза за време на напор, тоа може да биде знак за нарушување кое бара дополнителна дијагностика.
Дали секоја брадикардија бара третман?
Не. Ако лицето нема симптоми, а прегледот потврди дека станува збор за физиолошки забавен синусен ритам, третманот најчесто не е потребен. Кога причината е одреден лек, нарушување на тироидната жлезда или друга состојба што може да се корегира, третманот е насочен кон отстранување на таа причина.
Кај одредени сериозни нарушувања на срцевиот ритам, особено кога предизвикуваат симптоми или претставуваат ризик за здравјето, може да биде потребно вградување на перманентен пејсмејкер. Сепак, пејсмејкерот не се имплантира само затоа што срцевиот ритам е помал од 60.
Најважната порака е дека нискиот срцев ритам не е автоматски знак за болест, но ниту сигурна потврда за одлично здравје на срцето.
© Vecer.mk, правата за текстот се на редакцијата
