Бидејќи пандемијата го загрозува глобалниот статус кво, бидејќи немирите се шират низ Америка и се забележува генерално слабеење на американската моќ, многумина се прашуваат како да го разбудат заспаниот џин - Европа?

И навистина, Европа е џин.

Европа има најголема економија во светот, има 450 милиони луѓе и троши исто толку за воени капацитети колку и Русија. Тогаш, зошто „џинот“ не се буди? Зошто веќе не започна „Европскиот век“?

Оваа тема се анализа и се разгледува кој сака европско „будење“ и со какви интереси.

Анализата започнува со цитат на соодветна изрека на Навахо Индијанците, која гласи приближно вака: „Најтешко е да се разбуди оној што се преправа дека спие“.

Се разбира, не е дека не постои тенденција за големина, моќност и „европски век“ во Европа, туку Европа е континент во речиси постојани проблеми кога станува збор за институционални недостатоци, ограничувања и кризи (вклучувајќи и криза на идентитетот!). Кога зборуваме за „силна Европа“, честопати мислиме на нејзините водечки членки, а не на Европа (или ЕУ) како моќен колектив.

Но, сите нејзини моќни членки денес повеќе не изгледаат моќни сами.

Велика Британија, која веќе не е дел од Европската унија, би можела да стане исклучително маргинализирана некогашна голема сила (и до неодамна просечна сила). По Брегзит, ќе мора да им удоволува на Вашингтон и Брисел за да преживее.

Франција можеби е единствената европска сила која сè уште покажува одредена желба за лидерство.

Германија, од друга страна, најголемата економска сила во Европа, упорно одбива да преземе каква било „водечка улога“. Всушност, Германија веќе има водечка улога што повеќе би сакала да не ја признае затоа што помалите европски економии ќе се навредат од тоа. Кога станува збор за строго политичко лидерство, Германија уште поостро ја отфрла таквата улога, што всушност е разбирливо. Ваквата улога би била штетна за нејзината економија, а Германија ја одржува економијата далеку на прво место.

Исто така е јасно кој сака „будење на европскиот џин“ - ова будење првенствено го бара Америка, струја на американската политика, онаа што би сакала Европа да стане централна кочница кон источните сили како Русија и Кина преку нејзиниот засилен политички ангажман.

Европа го отфрла ова, особено споменатата Германија, затоа што е јасно дека за тоа, ова би вклучувало намалување на економската соработка со Русија и Кина.

Секој американски повик за „европско будење“ не е целосно искрен, дури ни воопшто не е искрен.

Европа, од друга страна, научи да постои помеѓу Америка и Истокот и нема амбиција да ја промени позицијата на која е навикната.

Со самото тоа, Европа е фрустрирана од слабеењето на Америка, а уште повеќе од американскиот притисок, барајќи Европа да биде „нова Америка“ која ќе се најде во потенцијално погубни ситуации во дел од светот (и на сопствените граници!).

„Веќе е помалку досадно да се гледаат американските делегации предводени од државниот секретар Мајк Помпео во неуморни турнеи низ европските земји и без никаква оригиналност да бараат само една работа - изолирајте ја Русија, изолирајте ја Кина!“

Колку е тоа важно за Вашингтон, покажува фактот дека Помпео не прескокнува ниту помали членки на ЕУ, па пред десетина дена беше во Словенија каде дојде да им објасни на властите во Љубљана дека мора да се држат настрана од „недоверливите телекоми“ кога станува збор за спроведување на мрежата 5G, мислејќи пред се на Huawei.

И што ќе направи една Словенија (или една Хрватска, на пример, за да се избегне забуна)? Тие потпишаа декларација која, според текстот на истата - „е посветена на заштита на приватноста и слободите на граѓаните на САД и Словенија“.

Со други зборови, Словенија вети дека нема да дозволи приближување на кинеската телекомуникациска инфраструктура.

„Вие мора да продолжите да се спротивставувате на кинеските обиди за наметнување на економски и политички притисок врз вашата земја“, рече Помпео во разговорот со словенечките власти. За Словенците, како и за цела Европа е јасно кој врши „економски и политички притисок“, но во оваа ситуација секој отпор е залуден.

Но, како што одминува времето, Американците сè повеќе сфаќаат дека Европејците само се насмевнуваат и си ја држат смоквата во џеб.

Така, Помпео беше во Италија кон крајот на минатата година за да им „објасни“ на Италијанците дека Кина користи „предаторски пристап кон трговијата и инвестициите“ и претставува „заедничка закана за Италија и САД“.

И сите убаво се ракуваа, го потпишаа она што требаше да го потпишат, а Помпео продолжи понатаму, во следната европска земја за да објасни што е навистина Кина. Помпео ја посетува и става „замкаво секоја земја каде направил размена на разузнавачки информации, но по се излегува дека неговите лекции во ретроспектива не значат премногу, па затоа италијанскиот министер за надворешни работи Луиџи Ди Мајо завчера за време на средбата со неговиот кинески колега изјави дека Кина е „клучен стратешки партнер на Италија “. Откако ја прочитал оваа изјава, Помпео некаде во себе  сигурно си рекол: па не се договоривме така!“.

Со децении, Соединетите држави ја третираа Европа како група на земји кои ќе климаат со глава кога ќе им биде потребно, а Европа заклучи дека тоа движење со главата не ги чини ништо и дека можат да добијат во исто време.

Што точно „добива“ Европа?

Пари, пред сè. Земете ја Германија - трговскиот дефицит на САД со Германија стабилно се зголемува. Во текот на претходната година, Германија извезе стоки и услуги во вредност од 129 милијарди долари во САД, а САД „само“ 60 милијарди американски долари во Германија.

На ниво на Европската унија, САД имаат трговски дефицит дури 150 милијарди УСД. И тогаш, кога Трамп ќе почне да „вика“ дека европските сојузници во НАТО мора итно да ги зголемат трошоците за одбрана (со други зборови: тие мора да започнат со купување на повеќе американски оружја), Европејците силно се бунтуваат и протестираат.

Сè додека Европејците извезуваат повеќе во Америка отколку што увезуваат од Америка, тие нема да бидат премногу мотивирани да ја променат таа состојба.

Но, зошто во последно време читавме од американски аналитичари дека станува збор за „време за европско будење“?

Нешто очигледно ги поттикнало да го сторат тоа, тие гледаат добра можност во тоа, барем можност за „превентивно влијание“.

И навистина, можноста постои, а таа можност се нарекува „околу 2 трилиони евра“.

Имено, Европската унија претходно оваа година гласаше за пакет за зајакнување на економијата (не беше лесно, но тоа е) заради сегашната пандемија на коронавирус.

Не само што станува збор само за огромни пари, туку и за фактот дека кога ќе почне да се троши (а нема членка што ќе рече „не“), ќе има неизбежно зајакнување на сојузната влада на ЕУ.

Со други зборови, Американците знаат дека „европскиот век“ можеби штотуку започнал во оваа голема криза (еден од оригиналните архитекти на Европската унија, Жан Моне своевремено рекол дека „Европа ќе се создаде во криза“) и сега би сакале таа надоаѓачка, покомпактна и посилна Европа по секоја цена се грижи за истите работи како Соединетите држави, односно да биде, доколку е потребно, нов хегемон што ќе ги напаѓа Русија и Кина сè додека таму во целост не победи либералната демократија.

Проблемот за Соединетите држави е што Европа не го сака тоа.

Ако се праша цела Европа (освен неколку силно антируски членки на истокот на унијата), на никој не му пречи изградба на Северен тек 2 меѓу Русија и Германија (неколку европски енергетски компании се вклучени во проектот).

Тоа е неприфатливо за Соединетите држави, наведува advance.hr

Тие сакаат Европа која веднаш ќе отфрли каква било соработка со „режимите кои не ги почитуваат човековите права“ (секако, Америка нема да има проблем да ја продолжи соработката со Саудиска Арабија - со која тие имаат суфицит - игнорирајќи скоро се за брутално погубениот Џамал Кашоги).

Европскиот џин се буди, иако досега се преправаше дека спие.

Тој се буди затоа што знае дека треба, дека времето за спиење поминало.

Сега ќе започне битката за неговите ставови, гледишта и иднина.

(vecer.mk)

 

Најчитани вести